نمای ایزومتریک  

ایزومتریک  یک نوع طراحی سه بعدی تصویری است . Isometric که معمولا ISO نیز خوانده  می شود  بر اساس سه اندازه اولیه طول و عرض و ارتفاع است . برخلاف طراحی های ارتوگرافیک که اندازه های طول و عرض و ارتفاع را در نماهای جداگانه  نشان می دهند ( شکل1-13 ) نمای ایزومتریک هر سه بعد را در یک نما به صورت یک تصویر نمایش می دهد ( شکل 2-13 ) .

شکل  1-13،نمای ایزومتریک

شکل 2-13،ایزومتریک

مشابه نماهای جلو بالا و راست در شکل 1-13  piping plan  برش ها و ارتفاع ها تجسم محدودی ازیک جسم را عرضه می کنند  مخصوصا وقتی که اجزاpiping مثل اتصال ها ،فلنج هایا شیرها در سیستم اعمال شده باشند.

اگر چه ترکیب ارتفاع، طول و عرض  روی یک پلان یا  پرس یا ارتفاع بدست می آید. یک نمای سه بعدی واحد می تواند تصویر واضح تر و روشن تری از پیکربندی pipingارائه  دهد .  مقایسه شکل 3-13 با شکل

3-14 نشان می دهد که درک و فهمیدن یک لوله کش ایزومتریک  بسیار واضح تر و ساده تر از نمای ارتوگرافیک است.

نمای ایزومتریک ،یک طرح بسیار مهم است  که اهداف گوناگونی را تامین می کند. این نقشه یک راهنمای اولیه برای انتخاب جنس و نوع هر یک از لوله ها است.

شکل3-13،نمای ارتوگرافیک

انتخاب متریال یک پروسه ای است که هر جز آن در فهرست تولید یا خرید لوله موثر است .  بدین معنی که تمام اجزا  لوله کشی ( زانو، فلنج ها ، مهره ها ، و پیچ ها و واشرها  و ...)  باید برای خرید و ساخت  محاسبه شوند .

ایزومتریک ها همچنین  توسط خیلی از شرکت ها بعنوان  نقشه تولید استفاده می شوند  . طراحی و اندازه گذاری درست  توسط نمای ایزومتریک به سازنده خطوط pipingداده می شوند  . وقتی شکل و پیکربندی piping  بدست آمد . نمای ایزومتریک  به عنوان یک پشتیبانی از ساخت و نصب امکانات با نشان دادن محل اتصالات و مسیر حرکت عمل می کند .

اغلب مهندسان و شرکت های سازنده،  یک طرح ایزومتریک ازهر جزء  پیکربندی لوله ها که نصب می شود را رسم می کنند.  لوله های ایزومتریک ،عموما بصورت  تک خط و بدون توجه به سایز لوله و بدین صورت که هر خط لوله به طور جداگانه  در یک کاغذ با پس زمینه  شبکه  ایزومتریک است رم می شوند  . ایزومتریک همچنین یک طرح شماتیک است بدین  معنی که ایزومتریک مقیاس ندارد .  سمبول های  ایزومتریک  برای اتصال ها ،  فلنج ها و شیرها هم  بر اساس سایز  لوله اند و به راحتی سایز واقعی لوله و pound ratingرا به صورت گرافیکی نمایش می دهد .

این اطلاعات در  قسمت راهنما و در پایین نقشه آورده می شود .  همچنین  طرح ایزومتریک مقیاس ندارد و نقشه کش باید تلاش کند که آن را به تناسب بکشد  .

کشیدن به تناسب ISO به طور ساده یعنی طول  لوله10’-0”دو برابر طول لوله  5’-0” است . 

شکل4-13،نمای ایزومتریک

برای موفقیت در طراحی ISO  نقشه کش باید توانایی تفسیر اطلاعات داده شده  برای اتصالات  ،  فلنج ها  یا شیرهای استفاده شده  در نقشه کلی به مقطع برش و ارتفاع  را داشته و  بتواند آن را به ISO  منتقل  کند  . نکته قابل توجه در شکل های 3-13 و 4-13 تفاوت  بین شکل زانو ها در نمای آرتوگرافیک و نمای ایزومتریک است  .  علامت های نقشه کشی استفاده شده در پلان  ،  مقطع برش و نمای ارتفاع  مشخص می کنند که آیا لوله به چپ رفته یا به راست  یا به پایین  ،  وقتی که یک لوله در نمای ارتوگرافیک تغییر جهت می دهد .

این تغییر در نقشه ISO بیشتر باید نشان  داده شود .  نقطه ای  که در آن  مسیر لوله عوض می شود  turning point(t.p) نامیده می شود  .  برای نمایش صحیح  نمای  ایزومتریک لولهای که در نماهای پلان ،مقطع وارتفاع ارائه شده  ،  نقشه کش باید توانایی استفاده  ازعلامت های موجود  در نمای ارتوگرافیک را داشته و  مشابه آنها را در نمای ایزومتریک اعمال کند .

برای یک طراحی ایزومتریک یکنواخت  ،  اغلب  شرکت ها  از واحدهای شبکه  روی کاغذ نمای ایزومتریک برای  سایر علامت های اتصالات ، فلنج ها و شیرها  استفاده  می کنند . به یاد داشته  باشید  که نمای ایزومتریک مقیاس را مشخص نمی کند .  مهم نیست  که اتصالات  چه چیز و چه rating

دارند ،تمام آنها  با یک سایز  مشخص می شوند .  شکل 5-13 سایز و شکل و علامت  اتصالات ،  فلنج ها و شیرها را در نمای ایزومتریک نشان می دهد . این علامت ها نمونه های صنعتی هستند  و باید به صورت راهنما در طراحی ایزومتریک  استفاده شوند . 

شکل 5-13،علامت های ایزومتریک

علامات ایزومتریک  ارائه شده در  اتوکد می تواند  در یک جهت و در راستای هر یک از محور ها نشان داده شود .  این علامات می تواند . نمایش داده شود ،  چرخانده شود و ذخیره شود WBLOCKED برای استفاده  در هر زاویه ای از نمای  ایزومتریک ،علامت های  اتصالات  ،  فلنج ها یا شیرها  در محور  ایزومتریک شمال  جنوب نشان داده می شود ،  اما قبل از اینکه  از آنها در دیگر محور ها  استفاده شود باید’30 -  حول مرکز آن علامت چرخیده شود .  در شکل 6-13 به صورت مرحله مرحله ساخت یک  علامت  ایزومتریک  با توجه به دستورات  اتوکد توضیح  داده شده است  .  شکل 7-13 سایز این علامت ها با توجه به شبکه های ایزومتریک در  اتوکد نشان داده شده است  .

 اتو کد :

با توجه به اشکال  1-13  و 2-13    اندازه های ارتفاع ، عرض، وطول در نمای ارتوگرافیک به توجه به نقطه مرجع A         به نمای ایزومتریک تبدیل شده  .

در نمای ایزومتریک ،  تعیین  نقطه مرجع ضروری است  ،  پیچیدگی  پیکربندی  پایپینگ نیازمند یک نقطه مرجع  برای تعیین موقعیت  بین نمای ارتوگرافیک  و ایزومتریک است  . بردار شمال از همین نقطه مرجع تعیین می گردد و دقت  طرح ایزومتریک به موقعیت بردار شمال در آرایش  طرح پایپینگ و روی طرح ایزومتریک  وابسته است . شکل 8-13 ،   رابطه بین بردار شمال در آرایش پایپینگ  ، بردار شمال در طراحی ایزومتریک  را نشان می دهد.

با توجه  به اینکه آرایش لوله کشی یک نمای طراحی است در صورتیکه  تعیین موقعیت با توجه  به بردار شمال باشد . یک لوله می تواند به سمت شمال ،  جنوب  ، شرق  ، و یا غرب  تعیین  شود . در نتیجه اگر یک لوله از جهت شمال به سمت پایین  آمده و سپس به سمت شرق چرخیده باشد  ،این حرکت در ایزو متریک می تواند نشان داده شود که لوله به سمت شمال رفته و سپس به پایین آمده و به سمت شرق حرکت کرده است  (شکل 9-13 )  . اکثر شرکت ها تمایل دارند  نقشه ایزومتریک را طوری

طراحی کنند که جهت بردار شمال  بالا و به سمت  راست باشد  . و موقعیت  جایگزین  دربالا و به سمت چپ است  . مگر در شرایط خاص برای وضوح بیشترطرح .  شکل 10-13  با استفاده از حالت قبلی پیکربندی نشان می دهد که چگونه  جهت بردار شمال بالا و رو به چپ می تواند در نمایش طرح ایزومتریک تاثیر داشته باشد .

شکل 7-13،سیمبول های طراحی ایزومتریک در اتوکد

شکل 7-13،ادامه

شکل8-13، زاویه و بردارشمال ایزومتریک 

طراحی  ایزومتریک

برای ایزومتر کردن یک خط بخصوص ، یک مرجع ثابت ،برای آرایش پایپینگ ، مقطع یا کشیدن  ارتفاع ضروری است .  اعمال علامت ها ، راهنماها ، مختصات و ارتفاع ها اطلاعات دقیقی از آرایش لوله ها و مسیر لوله ها در واحد کاری را نشان می دهد . با استفاده از نمای ارتوگرافیک  ،

نقشه کش می تواند یک طرح ایزومتریک  از مسیر لوله ها را تحویل دهد .

به یاد داشته باشید که یک طرح ایزومتریک باید جزئیات مسیر لوله کشی از ابتدا تا انتها  ارائه دهد . اما این مسئله  در لوله های روی piperack عملی نیست . طرح ایزومتریک  اصولا به صورتی طراحی می شود  که  شامل  مسیر لوله کشی تا اولین  fittingروی  piperack باشد.

این شیوه در طرح ایزومتریک ارائه شده برای خط   01-2-C30-10”به کار گرفته شده است  . همانطور که در شکل 11-13 می بینید خط  01-2-C30-10”

به نازل N1از Vessel  v-101  و نازل C از Vessel  E-101 متصل شده است  .

خط از نازل  N1با یک فلنج و زانوی بهم جوش خورده آغاز می شود ،  زانو به سمت شمال چرخیده و لوله را در راستای بردار شمال می چرخاند ،  اگر خط 01-2-C30-10” در آرایش طراحی به سمت شمال بچرخد ،  این چرخش به سمت شمال در ISO نیز باید نشان داده شود . برای تعیین فاصله خط را با استفاده  از دو مختصات  بدست آورد .  اگر نیاز به تعیین مسافت یک لوله عمودی باشد یک طراح چنین عمل می کند : راهنمای ارتفاع ( با نمایش روی پلان ) یا نشان دادن  میزان  تغییر ارتفاع به صو رت گرافیکی در نمای ارتفاع .  به یاد داشته  باشید که  اندازه های افقی با استفاده از مختصات  و ابعاد عمودی با کمک های ارتفاع بدست آمده است . همچنین  یادآوری تغییر ارتفاع می تواند  در طرح آرایش لوله کشی د ر فرم callout نشان داده شود  .  اما callout ارتفاع باید توانایی کافی برای تعیین طول مسیر لوله در صفحه عمودی را داشته باشد .

بعد از مسیر شمال یک زانو به سمت غرب چرخیده و خط 01-2-C30-10”به سمت .

Vessel E-101حرکت می کند . چرخش زانو به سمت غرب در نقشه ISOنشان داده شده است  ،  وقتی که لوله با خط مرکز E-101 تنظیم شده  زانوی دیگر نیز چرخیده و به نازلC متصل می شود .  علامت های ایزومتریک برای زانوهای 45’  و 90’ معمولا به صورت  نقاط گوشه داری در مقابل محل گردش نشان داده می شوند  اما این شکل برای بعضی از شرکت ها و یا بعضی از نرم افزارهای CAD معمول نیست  . وقتی که یک لوله به یک قسمت  از تجهیزی متصل می شود  ،  نازل به صورت دو خط نمایش داده می شود .  دیگر اطلاعات  درمورد تجهیزات در شکل 11-13 نشان داده می شود .

شکل 11-13،خط 01-2-C30-10”

 

که شامل خطوط تقاطع مرکز تجهیزات ،  نازل های در ارتفاع و تعداد شماره نازل هستند .

اندازه ها ،  نکات و callout ایزومتریک

  اندازه های ایزومتریک

طول ابعاد و نکات یا calloutدر نقشه های ایزومتریک برای معرفی مسیر دقیق لوله ها در یک مکان مناسب و معین به کار می روند . تعیین ابعاد در طراحی به تعیین دقیق فاصله  بین اتصال ها ،  شیرها ، اتصالات تجهیزات و غیره بر می گردد . اطلاعاتی از قبیل مختصات ارتفاع ، گلویی نازل ها ، و میزان طول یک لوله به کار می روند .  در نمای ایزومتریک نیز مانند نمای ارتوگرافیک ،  باعاد ارتباط مرکز به مرکز ، مرکز به صورت و صورت به صورت محاسبه می شوند .  شکل 12-13  ،  ابعادی را برای خط 01-2-C30-10”  با استفاده از اطلاعات  موجود  در پلان و نمای ارتفاع در شکل 11-13 و نقشه سازنده  تجهیز که در فصل 6  (mechanical equipmentارائه گردید نشان  می دهد .

شکل 12-13،ابعاد خط 01-2-C30-10”

نکات و calloutهای ایزومتریک

اندازه  نمیتواند به طو ر کامل اطلاعات لازم برای یک لوله کشی در نمای ایزومتریک  را ارائه کند .

نکات و calloutهای روی نقشه ،اطلاعات مهمی را در مورد خرید ، ساخت و نصب پیکره لوله کشی ارائه میدهد . Notes  برای مشخص کردن سایز لوله و میزان  rating اتصال ها  ، فلنج ها و شیرها استفاده می شوند .  noteهاهمچنین نوع عایق و ضخامت و محل پایه لوله ها و ساپورت ها و زاویه پیچش لوله را مشخص می کند .

callout مکان تجهیزات و سایز آنها ،  مشخصات شکست  و جزئیات  ساخت آنها را مشخص می کند  .  هر اطلاعاتی که مربوط به لوله ای خاص است  باید به نمای ایزومتریک  منتقل شود .

هم اندازه و هم محل Notes روی ISO، باید  روی محور ایزومتریک وکمی  متمایل به سمت راست  به طور کامل نوشته شوند  .  که این کار زمانی که داریم با  اتوکد طراحی می کنیم  مشکل است  برای بدست آوردن شیب مناسب و  زاویه های چرخش درست ایزومتریک در اتوکد ،  باید یک مدل نوشتاری نقشه با روش زیر تهیه می کنیم:

  1- از دستور  STYLE و مدل نوشتاری متفاوت تهیه می کنیم و نام ISO TEXT-1و

ISO TEXT-2را برای راحتی کار انتخاب می کنیم  .

  2- پس از ساخت ISO TEXT-1 ،  زاویه  اریب را روی + 30’ تنظیم می کنیم  و برای ISO TEXT-2زاویه  -30’ را بر می گزینیم  .

  3- با توجه به استفاده از  ISO PLANE، در دستور  DTEXT زاویه  چرخش  را وارد کنیم  ،  همانطور که در شکل  15-13 نشان داده شده  .